Tibetan Colloquial Disclaimer
Link to originalCAUTION
Those are my personal summarized notes on the great work done by Franziska Oertle and the SINI Sarnath International Nyingma Institute. They are not revised by teachers and I might have understood the material incorrectly. Also you will miss on the examples to illustrate the grammar points. Therefore they are not intended to be read on its own since it might confuse you. Some notes might not even be officially part of the material but reflections from our meetings!
- དཔེ།
- ཞེ་དྲགས།
- ཞེ་པོ་གཅིག
- ཧ་ཅང་(གིས)།
- ཧ་སང་ཡག ཧ་ལས་ཡག
- དཔེ་མི་སྲིད་པའི།
- སའི།
- ཐག་ཆོད།
- རྐྱང་།
- [[#རྐྱང་།#In Verbs and Nouns|In Verbs and Nouns]]
- ཡོས།
དཔེ། ཞེ་དྲགས། ཞེ་པོ་གཅིག ཧ་ཅང་(གིས།) ཧང་སང་ཡག དཔེ་མི་སྲིད་པའི་ སའི། ཐག་ཆོད། རྐྱང་།
དཔེ།
Precedes an adjective (རྒྱན་ཚིག), but occasionally follows it.
དེབ་འདི་དཔེ་སྙན་པོ་འདུག The book is extremely interesting.
ལུང་པ་འདི་དཔེ་སྐྱོ་པོ་རེད། This country is very poor.
Cannot be negated. Saying ལུང་པ་འདི་དཔེ་སྐྱོ་པོ་མ་རེད། sounds strange.
- Better using: ལུང་པ་འདི་སྐྱོ་པོ་ཞེ་དྲགས་ཡོད་མ་རེད། means the same thing
ཞེ་དྲགས།
Usually follows an adjective, but occasionally follows a verb.
བུ་མོ་འདི་རིག་པ་སྤྱང་པོ་ཞེ་དྲགས་འདུག This girl is very clever.
ཞེ་པོ་གཅིག
Also follows adjective.
Common in Lhasa and Central province.
དོན་དག་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཞེ་པོ་གཅིག་རེད། The meaning of this is extremely important
ཧ་ཅང་(གིས)།
Precedes adjective.
Sometimes takes བྱེད་སྒྲ།.
Originates in literary Tibetan but also common in spoken.
སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་ཡག་འདི་ཧ་ཅང་(གིས་)གལ་ཆེན་པོ་རེད། It is of the most importance to be kind-hearted.
བོད་ལ་ཁ་ཆེ་ཧ་ཅང་(གིས་)ཉུང་ཉུང་ཡོད་རེད། There are very few muslims in Tibet.
ཧ་སང་ཡག ཧ་ལས་ཡག
To say amazingly X or incredibly Y.
They are verbs (verbs of feeling བྱེད་མེད་ལས་ཚིག)
Halesi
ཧ་ལས་ཡག is the place in Nepal where Padmasambhava is said to have achieved immortality, Halesi (Nepali: Maratika).
དཔེ་ཆ་འདི་ཧང་སང་ཡག་རྩ་ཆེན་པོ་ཅིག་རེད། This pecha is incredibly precious.
ཁེ་ས་ཐུགས་སྤྲོ་དེ་ཧ་ལས་ཡག་སྐྱིད་པོ་བྱུང་སོང་། Yesterday’s party was sooooooo much fun!
དཔེ་མི་སྲིད་པའི།
The strongest among all intensifiers.
Something impossible to illustrate by example, mucher than much!
ཨ་མ་མ།་ཁེ་ས་ཡི་སློབ་ཚན་དེ་དཔེ་མི་སྲིད་པོའི་ཁག་པོ་འདུག་ག ང་རྦད་དེ་མགོ་འཐོམ་སོང་། Jesuschrist! Yesterday’s lesson was such a headache! I got utterly confused!
སའི།
Often translated as quite.
Find the root of the adjective, remove the rest and add སའི།
ཟ་ཁང་འདི་ལ་ཁ་ལག་ཞིམ་སའི་འདུག The food at this restaurant is quite nice.
ཐག་ཆོད།
Comes from ཐག་ཆོད་བྱེད་པ། to decide so it means decidedly, definitely.
Added after the root.
Only usable with limited number of adjectives.
ཁྱེད་རང་གིས་བཟོས་པའི་འཐེན་ཐུག་འདི་ཞིམ་ཐག་ཆོད་འདུག The noodle soup which you made is extremely tasty!
རྐྱང་།
Completely, perfectly, but translation variable and subject to change with the adjective.
Used with colors and certain adjectives.
ཁྱེད་རང་ཁོང་ལ་ཡིན་ཆེས་བྱེད་རོགས་གནང་། སེམས་པ་དཀར་པོ་དཀར་རྐྱང་རེད། Please trust him! He has a completely pure (lit. white) heart.
In Verbs and Nouns
བསྟན་པ་ལགས་དེང་སང་དཔེ་ཆ་རྐྱང་རྐྱང་ལྟ་གི་འདུག These days, Tenpa-la reads pechas all the time (H) (or reads nothing but pechas, or does nothing but reading pechas).
Also it can convey without hesitation or just:
གོ་སྐབས་རག་ན་བོད་ལ་འགྲོ་རྐྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། If I get a change, I will just go to Tibet
ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལབ་རྐྱང་བྱེད་ཨ། Don’t hesitate to give your opinion!
ཞལ་ལག་མཆོད་རྐྱང་གནང་རོགས་གནང་། Help yourself! Don’t be shy. Please just take some food! (H)
ཡོས།
Spelling unknown, very colloquial and spoken only. Means so. Used by youngsters in exile (Nepal, India).
ཨ་མ་མ། གཞས་འདི་ཡོས་སྙན་པོ་འདུག Oh my gosh, this song is so nice!